एमालेमा फेरियो शक्ति समीकरण : विद्या भण्डारीलाई दोस्रो वरीयता

काठमाडौं । नेकपा (एमाले) ले पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीलाई पार्टीको वरिष्ठ नेता बनाउँदै अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीपछि दोस्रो वरीयतामा राखेको छ। बिहीबार बसेको केन्द्रीय कमिटी बैठकले सचिवालयको प्रस्ताव अनुमोदन गर्दै भण्डारीलाई पार्टी नेतृत्वको दोस्रो वरीयतामा रहने गरी वरिष्ठ नेताको जिम्मेवारी दिएको हो।

भण्डारीको यो पुनरागमनसँगै एमालेको आन्तरिक शक्ति सन्तुलन र आगामी नेतृत्वबारे बहस पुनः तीव्र भएको छ। यसअघि राष्ट्रपति पदमा रहँदा उनी पार्टी राजनीतिबाट अलग थिइन्। राष्ट्रपति पदबाट बाहिरिएपछि पनि उनको पार्टी सदस्यता नवीकरणको विषय लामो समयसम्म टुंगिन सकेको थिएन। पछि एमालेले सदस्यता पुनः कायम गरेपछि उनको सक्रिय राजनीतिमा फर्किने बाटो खुलेको थियो।

भण्डारी यसअघि एमालेकी उपाध्यक्षसमेत भइसकेकी हुन्। उनले २०७२ देखि २०७९ सम्म दुई कार्यकाल राष्ट्रपतिको जिम्मेवारी सम्हालेकी थिइन्। राष्ट्रपति बन्नुअघि उनी एमालेको सक्रिय राजनीतिमा थिइन् र पार्टीको उपाध्यक्षको जिम्मेवारीसमेत सम्हालेकी थिइन्।

भण्डारीलाई दोस्रो वरीयतामा राख्ने निर्णयको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भने एमालेको विधानसँग जोडिएको छ। हाल कायम एमाले विधानमा ‘वरिष्ठ नेता’ पदको व्यवस्था नरहेको समाचारहरूमा उल्लेख छ। यसअघि रहेको वरिष्ठ नेतासम्बन्धी व्यवस्था हटाइएको र अहिले भण्डारीलाई विशेष निर्णयमार्फत उक्त जिम्मेवारी दिइएको विवरण सार्वजनिक भएका छन्।

यो निर्णयसँगै यसअघि अध्यक्ष ओलीपछि दोस्रो वरीयतामा रहेका उपाध्यक्ष रामबहादुर थापा ‘बादल’ तेस्रो वरीयतामा पुगेका छन्। यसले पार्टीको औपचारिक वरीयतामा समेत परिवर्तन ल्याएको छ।

भण्डारीलाई पार्टीको दोस्रो वरीयतामा राख्ने निर्णयले एमालेभित्र आगामी नेतृत्व, शक्ति सन्तुलन र पार्टीको राजनीतिक दिशाबारे थप बहसको आधार बनाएको छ। विशेषगरी विष्णु पौडेल, शंकर पोखरेललगायतका नेताहरूको सक्रियता र नेतृत्वको भावी संरचनाबारे चलिरहेको चर्चाका बीच भण्डारीको पुनरागमनलाई पार्टीभित्रको बदलिँदो समीकरणसँग जोडेर हेर्ने क्रम बढेको छ।

यद्यपि, भण्डारीलाई दोस्रो वरीयता दिइएको निर्णयको उद्देश्यबारे पार्टीले सार्वजनिक रूपमा विभिन्न नेताहरूलाई रोक्ने वा अघि बढाउने रणनीति भएको औपचारिक व्याख्या गरेको छैन। त्यसैले यस्तो राजनीतिक अर्थलाई एमालेभित्र देखिएको शक्ति सन्तुलन र आगामी नेतृत्वसम्बन्धी बहसको सन्दर्भमा विश्लेषणका रूपमा बुझ्नुपर्ने हुन्छ।

यसअघि भण्डारीलाई सक्रिय राजनीतिमा फर्काउने विषयमा पूर्वराष्ट्रपतिको मर्यादा र दलीय राजनीतिमा सहभागितासम्बन्धी प्रश्न उठ्दै आएका थिए। अहिले भने पार्टीले उनलाई औपचारिक जिम्मेवारी दिएसँगै उक्त बहस नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको छ।

एमालेको पछिल्लो निर्णयसँगै भण्डारी अब पार्टीको शीर्ष तहमा औपचारिक भूमिकासहित फर्किएकी छन्। उनको नयाँ जिम्मेवारीले आगामी दिनमा पार्टीको आन्तरिक शक्ति सन्तुलन, नेतृत्वसम्बन्धी बहस र एमालेको संगठनात्मक निर्णय प्रक्रियामा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने विषय भने राजनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण रहनेछ।