नेपालमा ईभी क्रान्ति र ‘नाइमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो २०२६’: नयाँ मोडेल, बजार ट्रेन्ड, नीतिगत स्थिरता र आर्थिक सूचकहरूको नालीबेली
नेपालमा तीव्र रूपमा बढ्दै गएको वातावरणीय चेतना, सहरी क्षेत्रको प्रदूषण नियन्त्रण गर्ने चाहना र देशभित्रै उत्पादन हुने जलविद्युतको खपत बढाउने लक्ष्यका साथ विद्युतीय सवारी साधन (EV) तर्फको रूपान्तरण निकै आक्रामक बन्दै गएको छ। यसै सन्दर्भमा काठमाडौँको भृकुटीमण्डपमा भव्यताका साथ आयोजना भएको ‘नाइमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो २०२६’ (NAIMA Nepal Mobility Expo 2026) ले नेपाली अटोमोबाइल इतिहासमा नयाँ मानक स्थापित गरिदिएको छ।
नेपाल अटोमोबाइल इम्पोर्टर्स एण्ड म्यानुफ्याक्चरर्स एसोसिएसन (NAIMA) द्वारा आयोजित यो मेला केवल गाडी किनबेच गर्ने थलो मात्र नभई नयाँ प्रविधिको उत्सव र नीतिगत बहसको साझा थलो बन्न सफल भएको रिपोर्ट सेतोपाटीले प्रकाशन गरेको छ।
एक्स्पोको भव्यता: ५१ स्टल र ४४ नयाँ मोडेल सार्वजनिक
अटो शोमा यस पटक अभूतपूर्व उत्साह देखियो। मेलामा कुल ५१ वटा प्रदर्शनी स्टलहरू राखिएका थिए, जसमा ५५ भन्दा बढी प्रतिष्ठित स्वदेशी तथा विदेशी ब्रान्डहरूको सहभागिता थियो। आयोजकका अनुसार मेलामा ४४ वटा नयाँ मोडेलका सवारी साधनहरू पहिलो पटक नेपाली उपभोक्ताका लागि सार्वजनिक (लन्च) गरिएका थिए।
यो मेलामा विशेष गरी दुईपाङ्ग्रे ईभीहरूले ठूलो बजार ओगटेका थिए, जहाँ २ लाख रुपैयाँदेखि ४५ लाख रुपैयाँ मूल्यसम्मका नवीनतम फिचर्सयुक्त इलेक्ट्रिक बाइक र स्कुटरहरू प्रदर्शनमा राखिएका थिए। रातोपाटीको रिपोर्ट अनुसार एक्स्पोको पहिलो दुई दिनमै ५५,००० भन्दा बढी अवलोकनकर्ताहरूले मेला भ्रमण गरेका थिए र बुकिङको दर पनि निकै उच्च रहेको थियो।
नाइमा एक्स्पो २०२६ का मुख्य ईभी लन्च र आकर्षणहरू
यस पटकको मेलामा प्रिमियम सेग्मेन्टदेखि लिएर बजेटमैत्री पारिवारिक गाडीहरू आकर्षणको केन्द्र बने:
१. टाटा टियागो र पन्च ईभी फेसलिफ्ट (Tata Tiago EV & Punch EV Facelift): नेपाली बजारमा सर्वाधिक लोकप्रिय रहेको टाटाको टियागो डट ईभी र पन्च डट ईभीको नयाँ फेसलिफ्ट संस्करण यसै मेलामा सार्वजनिक गरियो। सेतोपाटीका अनुसार ४० लाख भन्दा कम मूल्यको सेग्मेन्टमा यो गाडी मध्यमवर्गीय परिवारको पहिलो रोजाइ बन्न सफल भएको छ र यसलाई हेर्न ग्राहकको ठूलो भीड लागेको थियो। २. चेरी क्यू ईभी (Chery Q EV): एक्स्पोको आधिकारिक उद्घाटन अगावै काठमाडौँको सडकमा परीक्षणका क्रममा देखिएको ‘चेरी क्यू ईभी’ लाई मेलामा ३० लाख ९९ हजार रुपैयाँको आकर्षक मूल्यमा लन्च गरिएको समाचार सेतोपाटीले छापेको छ। ३. जिडब्लुएम हाभल जोलियन म्याक्स (GWM Haval Jolion Max): ग्रेट वाल मोटर्सले आफ्नो शक्तिशाली हाइब्रिड/इलेक्ट्रिक क्रसओभर ‘हाभल जोलियन म्याक्स’ नेपाली बजारमा उतार्दै लक्जरी र स्पेस रुचाउने ग्राहकको ध्यान खिचेको समाचार अनलाइनखबरले सम्प्रेषण गरेको छ। ४. लिपमोटर बी०३ र बी०३ एक्स (Lipmotor B03 & B03 X): चिनियाँ प्रविधिको नवीन उत्पादन लिपमोटरको बी०३ र बी०३ एक्स (Beau3x) प्रिमियम ईभी एसयूभीहरू नेपाली सडकका लागि निकै रुचाइएका छन्। ५. एथर ४५० सिरिज (Ather 450 Series): दुईपाङ्ग्रे सेग्मेन्टमा प्रिमियम इलेक्ट्रिक स्कुटर ब्रान्ड एथरले आफ्नो उत्कृष्ट ‘४५० सिरिज’ का तीनवटा प्रविधिक भेरियन्टहरू सार्वजनिक गरेको विवरण सेतोपाटीले विस्तृत रूपमा उल्लेख गरेको छ। ६. मोन्ट्रा इलेक्ट्रिक ‘सुपर अटो’ (Montra Electric): व्यावसायिक प्रयोजनका लागि नेक्स्ट जेनेरेसनको थ्री-ह्विलर ‘सुपर अटो’ नेपालमा सार्वजनिक भएको समाचार रातोपाटीले उल्लेख गरेको छ। ७. याडे इलेक्ट्रिक स्कुटर (YADEA Series): कुजु नेपालले नेपाली बजारमा याडे ब्रान्डका नयाँ अत्याधुनिक विद्युतीय स्कुटरहरू भित्र्याउने घोषणा गरेको समाचार अन्नपूर्ण पोस्ट्ले प्राथमिकताका साथ छापेको छ।
एक्स्पोका प्रमुख ईभी मोडेलहरूको तुलनात्मक विवरण
वेबसाइटका पाठकहरूका लागि यो तुलनात्मक विवरण निकै उपयोगी सावित हुनेछ:
- टाटा पन्च ईभी फेसलिफ्ट: यो पारिवारिक सुरक्षा र उत्कृष्ट ग्राउन्ड क्लियरेन्स सहित ४० लाख मुनिको सेग्मेन्टमा उपलब्ध छ।
- चेरी क्यू ईभी: ३०,९९,००० रुपैयाँ मूल्य तोकिएको यो कार कम बजेटमा कम्प्याक्ट डिजाइन र सहरी यात्राका लागि उपयुक्त छ।
- हाभल जोलियन म्याक्स: लक्जरी इन्टेरियर र अत्याधुनिक सुरक्षा प्रविधि सहितको यो प्रिमियम एसयूभी नेपाल भित्रिएको छ।
- लिपमोटर बी०३ एक्स: चिनियाँ स्मार्ट प्रविधि, उच्च रेन्ज र आरामदायी यात्राका लागि यसलाई नेपाली ग्राहकले रुचाएका छन्।
- एथर ४५० सिरिज: ३ फरक भेरियन्टमा उपलब्ध यो इलेक्ट्रिक स्कुटर स्मार्ट ड्यासबोर्ड र फास्ट चार्जिङ सुविधायुक्त छ।
- मोन्ट्रा सुपर अटो: पर्यावरणमैत्री सार्वजनिक यातायातका लागि यो इलेक्ट्रिक थ्री-ह्विलर व्यावसायिक दरमा उपलब्ध गराइएको छ।
अटो कर्जा (Auto Loan) मा बैंकहरूको उछिनपाछिन
विद्युतीय सवारी साधन खरिद गर्न चाहने ग्राहकहरूलाई वित्तीय रूपमा सहज बनाउन बैंकहरूले आकर्षक ब्याजदरका योजनाहरू सार्वजनिक गरे। अनलाइनखबरको रिपोर्ट अनुसार ग्लोबल आईएमई बैंकले नाइमा एक्स्पोलाई नै लक्षित गरी केवल ५.९९ प्रतिशतको अत्यन्तै न्यून ब्याजदरमा अटो लोन योजना ल्याएर ग्राहकहरूलाई ठूलो राहत प्रदान गर्यो।
यसै गरी, सेतोपाटीका अनुसार एनएमबी बैंकले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमासमा ४ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी खुद नाफा आर्जन गरी इतिहासमै पहिलो पटक ठूलो कोसेढुङ्गा पार गरेको छ, जसले बैंकिङ क्षेत्रमा बलियो तरलता रहेको संकेत गर्छ।
नीतिगत स्थिरता (Policy Stability) को टड्कारो आवश्यकता
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघकी सदस्य तथा वैद्य समूहकी अध्यक्ष ऋतु सिंह वैद्य (१९९१ की मिस इन्डिया तथा ‘शार्क ट्यांक नेपाल’की इन्भेस्टर), जसले नेपालको अटो व्यवसायमा लामो अनुभव सँगाल्नुभएको छ, उहाँका अनुसार नेपाली अटोमोबाइल क्षेत्र केवल व्यापार मात्र नभई देशको राजस्वको सबैभन्दा ठूलो आधार र रोजगारीको मुख्य स्रोत हो। उहाँले यो व्यवसायलाई व्यवस्थित र दीगो बनाउन सरकारको तर्फबाट ‘नीतिगत स्थिरता’ (Policy Stability) को अत्यन्तै खाँचो रहेको कुरामा जोड दिनुभएको समाचार सेतोपाटी र रातोपाटीले कभर गरेका छन्।
अटो व्यवसायीहरूको यो माग बजेट आउनुअगाडि हतार-हतार गाडी आयात गर्ने प्रवृत्ति र त्यसले निम्त्याउने सुशासन तथा पारदर्शीता सम्बन्धी राष्ट्रिय बहससँग पनि जोडिएको कुरा नागरिक न्यूजको विश्लेषणमा उल्लेख छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकको म्याक्रोइकोनोमिक प्रतिवेदन: बलियो आर्थिक सूचकहरू
नेपाल राष्ट्र बैंकको पछिल्लो आर्थिक प्रतिवेदन अनुसार नेपालको वर्तमान आर्थिक सूचकहरू अत्यन्तै सकारात्मक र उत्साहजनक देखिएका छन्, जसले ईभी बजारको विस्तारलाई थप बल पुर्याउने देखिन्छ:
- विदेशी विनिमय सञ्चिति (FOREX Reserves): रेमिट्यान्स आप्रवाहमा भएको उच्च वृद्धिको बलमा नेपालको विदेशी विनिमय सञ्चिति रु. ३७०४.६ अर्ब (२४.१९ अर्ब अमेरिकी डलर) पुगेको छ, जसले इतिहासकै उच्च १९.२ महिनाको आयात धान्न सक्छ।
- रेमिट्यान्स आप्रवाह (Workers’ Remittance): नेपाल भित्रिने रेमिट्यान्स रकममा उत्साहजनक वृद्धि भई रु. १९१६.९ अर्ब पुगेको छ।
- प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (FDI): नेपालमा प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी ६०.४ प्रतिशतले बढेर रु. १६.९ अर्ब पुगेको छ।
- आर्थिक वृद्धिदर (Economic Growth): नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ३.८५ प्रतिशत हुने अनुमान गरिएको छ, जसमा कृषि क्षेत्र १.५८ प्रतिशत, उद्योग ५.६७ प्रतिशत र सेवा क्षेत्र ४.२१ प्रतिशतले विस्तार हुने प्रक्षेपण छ।
- मुद्रास्फीति (Inflation): उपभोक्ता मुद्रास्फीति दर ५.०४ प्रतिशत रहेको छ।
- राजस्व योगदान: मुस्ताङको उत्तरी कोराला नाकाबाट मात्रै विद्युतीय सवारी साधनको आयातका कारण रु. ६.६६ अर्ब राजस्व संकलन भएको छ, जसले ईभी बजार राजस्वको मुख्य केन्द्र बनिरहेको देखाउँछ।
भौतिक पूर्वाधार र सुरुङमार्गको नयाँ युग
नेपालमा इभीको संख्या बढेसँगै सडक पूर्वाधारको स्तरवृद्धि पनि अनिवार्य सर्त बनेको छ। अनलाइनखबरका अनुसार सरकारले जापानी सहयोग नियोग (JICA) को प्राविधिक सहयोगमा काठमाडौं उपत्यका सहरी यातायात प्रणाली गुरुयोजना तयार पारेको छ। यस गुरुयोजना अन्तर्गत उपत्यकामा सवारी चाप व्यवस्थापनका लागि रत्नपार्क-भक्तपुर मेट्रोरेल र चाबहिल-गौशाला क्षेत्रमा दुईतले सुरुङमार्ग निर्माण गर्ने महत्त्वाकांक्षी योजना प्रस्ताव गरिएको छ। यस्ता सुरुङमार्ग र व्यवस्थित सडकले आगामी दिनमा ईभी प्रविधिलाई थप प्रभावकारी बनाउने निश्चित छ।
तर अर्कोतर्फ, विद्युतीय पूर्वाधारको विकास र जलविद्युतको घरेलु खपत बढाउने नारा दिइँदा खानेपानी र सिँचाइ जस्ता आधारभूत क्षेत्रका विद्युत् महसुलमा सहुलियत दर भए पनि १३ प्रतिशत भ्याट (VAT) को भार कायमै रहनुले नीतिगत विरोधाभास देखाएको समाचार अनलाइनखबरले प्राथमिकताका साथ उठाएको छ।
यसका साथै संघीय संसदमा दर्ता भएको सडक सुरक्षा विधेयक (Road Safety Bill) ले आगामी दिनमा सवारी साधन आयात गर्दा व्यावसायिक नाफा मात्र नभएर सुरक्षाका न्यूनतम मापदण्डहरूमा कडा निगरानी गर्ने व्यवस्था प्रस्ताव गरेको विवरण रातोपाटीले प्रस्तुत गरेको छ।
निष्कर्ष
‘नाइमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो २०२६’ ले नेपाली उपभोक्ताहरू परम्परागत इन्धन सवारी साधन छाडेर नयाँ हरित प्रविधि अँगाल्न तयार रहेको प्रमाणित गरिदिएको छ। अब यो हरित यात्रालाई सुरक्षित र सुदृढ बनाउन आगामी दिनमा अटोमैत्री नीति, करको स्थिरता र चार्जिङ स्टेसन जस्ता बलियो पूर्वाधारको निर्माणमा राज्य र निजी क्षेत्र दुवै उत्तिकै जिम्मेवार हुनुपर्छ।