कृषिको व्यवसायीकरण बिना देशको समृद्धि र रोजगारी सिर्जना असम्भवः बिरेन्द्र बस्नेत

आरजु राइस मिलका सञ्चालक बिरेन्द्र बस्नेतले नेपालको समृद्धि र रोजगारी सिर्जनका लागि कृषि क्षेत्रको व्यवसायीकरण अपरिहार्य रहेको धारणा राखेका छन्।

नेपाल न्यूज बैंकसँगको कुराकानीमा नेपालको कृषि क्षेत्रमा रहेका समस्याहरूबारे चर्चा गर्दै उनले मुलुकमा भएको ऐतिहासिक राजनीतिक परिवर्तन र मतपेटीमार्फत शान्तिपूर्ण ढंगले भएको सत्ता हस्तान्तरणलाई विश्व इतिहासकै दुर्लभ अवसरका रूपमा चित्रण गरे। अबको प्राथमिकता सुशासन र आर्थिक रूपान्तरणमा हुनुपर्ने उनको भनाइ थियो।

शून्य भ्रष्टाचार र सबल शासकीय संरचनाको आधारमा देशलाई अघि बढाउन निर्वाहमुखी खेतीबाट व्यावसायिक कृषि प्रणालीतर्फ संक्रमण अनिवार्य भएको उनको तर्क छ।

देशको हालको अवस्थासम्बन्धी तथ्यांक प्रस्तुत गर्दै बस्नेतले बताए कि जनसंख्याको ६० प्रतिशत हिस्सा अझै कृषिमा निर्भर रहे पनि यसमध्ये जम्मा १८ प्रतिशतले मात्र व्यावसायिक रूपमा खेती गर्छन्। बाँकी ४२ प्रतिशत किसान अझै निर्वाहमुखी खेतीमै सीमित रहेकाले उनीहरू वास्तवमा अर्ध-बेरोजगारीको अवस्थामा रहेको उनको भनाइ छ। यी ४२ प्रतिशत किसानलाई व्यावसायिकतातर्फ डोऱ्याएर उनीहरूको जीवनस्तर नउकासेसम्म देशले समतामूलक समृद्धि हासिल गर्न नसक्ने उनको दाबी छ।

प्रमुख अर्थशास्त्री तथा विद्वानहरूको पनि अन्तिम लक्ष्य रोजगारी सिर्जना नै रहने उल्लेख गर्दै उनले कृषिलाई अर्थतन्त्रको मुख्य आधारस्तम्भ बनाउनुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिए। कृषिको व्यवसायीकरणका लागि राज्यबाट ठोस नीति तथा कार्यक्रम आउनुपर्ने औंल्याउँदै आफूले सञ्चालन गरेको ‘आरजु राइस मिल’ यसको व्यावहारिक र सफल नमूना भइसकेको उनले दाबी गरे।

सानो स्तरबाट सुरुवात भए पनि आरजु राइस मिलले कृषिलाई व्यावसायिक बाटोमा लैजाने सम्भावना देखाइसकेको र यो मोडललाई प्रमाणित गरिसकेको उनको भनाइ छ। यस कृषि-आधारित मोडलले नै देशको बेरोजगारी समस्या समाधान गरी समृद्धिको लक्ष्य पूरा गर्न सक्ने विश्वास उनले व्यक्त गरे।