नेपालको क्यासिनो व्यवसायमा स्थिर नीति र विशेषज्ञताको आवश्यकता : क्यासिनो विज्ञ

नेपालको क्यासिनो व्यवसाय पछिल्लो समय उतारचढावको अवस्थामा रहेको भन्दै यसलाई स्थिर र व्यवस्थित बनाउन राज्यले दीर्घकालीन नीति तथा स्पष्ट नियमन आवश्यक रहेको क्यासिनो क्षेत्रमा लामो समयदेखि काम गरेका व्यवसायीले बताएका छन्। उनका अनुसार क्यासिनोसम्बन्धी नियमावली पटक–पटक परिवर्तन हुँदा लगानीकर्ताको विश्वास प्रभावित भएको छ। एउटा राम्रो क्यासिनो सञ्चालनका लागि डेढ अर्ब रुपैयाँसम्म लगानी आवश्यक पर्न सक्ने भएकाले लगानीकर्ताले दीर्घकालीन नीति र लगानी सुरक्षाको सुनिश्चितता खोज्ने उनको भनाइ छ।

नेपालका केही ठूला तथा पुराना क्यासिनो बन्द हुँदै जाँदा लगानीसँगै रोजगारीमा समेत असर परेको उनले बताएका छन्। उनका अनुसार विगतमा एउटा क्यासिनोमा एक हजारदेखि १ हजार ५०० जनासम्मले प्रत्यक्ष रोजगारी पाउने अवस्था थियो। क्यासिनो बन्द हुनुका कारणमा राज्यको नीति मात्र नभई सञ्चालकको कमजोरी, कर तथा अन्य दायित्व, होटल र क्यासिनोबीचको सम्बन्ध तथा कर्मचारीसम्बन्धी विषयसमेत अध्ययन गर्नुपर्ने उनको धारणा छ।

उनले भारतमा गोवा र सिक्किमलगायत स्थानमा क्यासिनो विस्तार भएपछि नेपालका क्यासिनोले भारतीय ग्राहकमा मात्र निर्भर भएर सञ्चालन हुन कठिन भएको बताए। यद्यपि नेपालमा विदेशी ग्राहक आकर्षित गर्ने, क्यासिनो पर्यटन विकास गर्ने तथा क्यासिनोलाई हिमाल, संस्कृति र धार्मिक पर्यटनसँग जोड्ने सम्भावना अझै रहेको उनको भनाइ छ।

क्यासिनो सञ्चालनका लागि सामान्य व्यवसायभन्दा फरक विशेषज्ञता आवश्यक पर्ने उल्लेख गर्दै उनले अनुभवी अपरेटर, ग्राहक व्यवस्थापन, अन्तर्राष्ट्रिय बजार, वित्तीय अनुशासन र जोखिम व्यवस्थापन बुझ्ने व्यक्तिलाई निर्णय प्रक्रियामा सहभागी गराउनुपर्ने बताए। क्यासिनो व्यवसायमा लामो अनुभव भएका व्यक्तिसँग सरकारले समन्वय गरी नीति निर्माण गर्नुपर्ने उनको सुझाव छ।

नेपालीलाई क्यासिनो प्रवेशमा लगाइएको प्रतिबन्ध, विदेशी ग्राहकले नेपालमा रकम ल्याउने तथा जितेको रकम वैधानिक रूपमा फिर्ता लैजाने प्रणालीबारे पनि उनले स्पष्ट नियमन आवश्यक रहेको बताए। उनका अनुसार व्यवस्थित गर्न सके क्यासिनो क्षेत्रबाट करसँगै विदेशी मुद्रा, पर्यटन, रोजगारी र अन्य आर्थिक गतिविधिमार्फत राज्यको आम्दानी बढाउन सकिने सम्भावना छ।

उनले क्यासिनोलाई सामाजिक विकृतिको रूपमा मात्र हेर्न नहुने बताउँदै नकारात्मक पक्षलाई नियमन गर्दै आर्थिक सम्भावनालाई समेत ध्यान दिनुपर्ने धारणा राखेका छन्। सरकार, होटल, लगानीकर्ता र क्यासिनो विशेषज्ञबीच स्पष्ट समझदारी र स्थिर प्रणाली निर्माण गर्न सके नेपालमा क्यासिनो व्यवसायलाई दीर्घकालीन रूपमा विकास गर्न सकिने उनको भनाइ छ।