ब्रोड पिक दुर्घटना र कीर्तिमानी आरोही निर्मल पुर्जा ‘निम्सदाइ’ को महाप्रस्थान: हिमालको फेदमा अस्ताएको एउटा साहसिक पुस्ता
पर्वतारोहणको क्षेत्रमा मानव सहनशीलता र आँटको सीमालाई पुनर्गठित गर्ने विश्वविख्यात नेपाली आरोही निर्मल पुर्जा “निम्सदाइ” को पाकिस्तानको ब्रोड पिक (Broad Peak) हिमालमा गएको भीषण हिउँपहिरोमा परी दुःखद निधन भएको छ। यो दुःखद खबरसँगै सिङ्गो पर्वतारोहण जगत र विश्वभरका नेपालीहरू गहिरो शोकमा डुबेका छन्।
संसारकै सबैभन्दा कठिन र खतरनाक हिमालहरू निकै कम समयमा आरोहण गरेर विश्व कीर्तिमान बनाएका निम्सदाइको यो महाप्रस्थानले नेपाली साहसिक पर्यटनमा कहिल्यै पुरा नहुने अपूरणीय क्षति पुर्याएको विवरण राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले प्राथमिकताका साथ सम्प्रेषण गरेका छन्।
ब्रोड पिकको हिउँपहिरो र त्यो दुःखद क्षण
अनलाइनखबर र द काठमाडौँ पोस्टका अनुसार निम्सदाइको नेतृत्वमा रहेको आरोहण टोली ब्रोड पिक हिमालको उच्च भागमा रहँदा अचानक एउटा ठूलो हिउँपहिरो गएको थियो। हिउँपहिरोले टोलीलाई बढारेपछि केही दिनसम्म उनीहरू सञ्चार सम्पर्कविहीन भएका थिए। मौसम अनुकूल हुनासाथ सुरु गरिएको खोजी कार्यका क्रममा निम्सदाइसहित चार जना आरोहीले हिमालको काखमा सधैँका लागि आँखा चिम्लेको पुष्टि भएको थियो।
यो घटनाले हिमाल आरोहणको रोमान्चक यात्रा र यस भित्र लुकेको भयावह जोखिमलाई पुनः एक पटक विश्वसामु उजागर गरिदिएको छ।
मिङ्मा जीको नेतृत्वमा साहसिक शव संकलन अभियान
हिउँपहिरो गएको स्थान अत्यन्तै जोखिमपूर्ण र अस्थिर थियो। तर, नेपाली गाइडहरूको असाधारण बहादुरीको प्रदर्शन गर्दै अर्का कीर्तिमानी आरोही मिङ्मा जी (Mingma G) को नेतृत्वमा एउटा विशेष उद्धार टोली परिचालन गरियो।
खबरहब र बिजपाटीको स्थलगत रिपोर्ट अनुसार मिङ्मा जीको टोलीले ज्यानको बाजी थापेर हिउँपहिरोको क्षेत्रबाट निम्सदाइसहित चारै जना आरोहीहरूको शव र उनीहरूका महत्त्वपूर्ण सामानहरू सुरक्षित रूपमा संकलन गरी ब्रोड पिक बेस क्याम्प (Base Camp) मा ल्याउन सफल भयो। यो उद्धार कार्य नेपाली शेर्पाहरूको प्राविधिक उत्कृष्टता, साहस र भ्रातृत्वको एउटा उत्कृष्ट जीवित उदाहरण हो।
नागरिकताको बहसभन्दा धेरै माथि उभिएको नेपाली गौरव
निम्सदाइको व्यक्तिगत र व्यावसायिक जीवनलाई लिएर समय-समयमा अनेकौँ बहसहरू हुने गरेका थिए। विशेष गरी उनको नागरिकता र बसाइँसराइको विषयलाई लिएर विभिन्न कोणबाट टिप्पणी हुने गर्थे। तर, अनलाइनखबरको विशेष सम्पादकीय ब्लगमा विश्लेषण गरिएझैँ—“निम्सदाइ नागरिकताको कानुनी बहसभन्दा धेरै माथि उभिएको नेपाली गौरव हुन्।”
उनी बेलायती गोर्खा सैनिकका रूपमा काम गरिसकेका र बेलायती नागरिकता पाएका भए पनि उनको मन, मुटु र पहिचान सधैँ विशुद्ध नेपाली नै रह्यो। उनले संसारका चौधवटै अग्ला हिमाल चढेर शिखरमा नेपाली झण्डा फहराउँदा सिङ्गो नेपालको शिर सधैँ उँचो बनाएका थिए। उनले संसारलाई शेर्पा र नेपाली आरोहीहरूको वास्तविक क्षमता र मूल्य चिनाउने काम गरे।
निम्सदाइ फाउन्डेसनद्वारा ‘राहत कोष’ को घोषणा
निम्सदाइ केवल हिमाल चढ्ने साहसी मात्र थिएनन्, उनी हिमालमा श्रम गर्ने र ज्यान गुमाउने गाइडहरू तथा उनीहरूका परिवारको सुरक्षाका लागि लड्ने अभियन्ता पनि थिए।
उनको यही मानवीय कार्यलाई निरन्तरता दिन र यो महाविपत्तिमा ज्यान गुमाएका आरोहीहरूका आश्रित परिवारलाई सहयोग गर्न निम्सदाइ फाउन्डेसन (Nimsdai Foundation) ले आधिकारिक रूपमा एक ‘राहत कोष’ (Relief Fund) को घोषणा गरेको समाचार रातोपाटी र माइरिपब्लिकाले प्रकाशन गरेका छन्। यस कोषमार्फत दुर्घटनामा ज्यान गुमाउने गाइडका बालबालिकाको शिक्षा र परिवारको जीविकोपार्जनका लागि दीर्घकालीन आर्थिक सहायता उपलब्ध गराइने फाउन्डेसनले जनाएको छ।
जलवायु परिवर्तनको अदृश्य खतरा र हिमालको भविष्य
निम्सदाइ र उनको टोलीले भोग्नुपरेको यो दुःखद नियतिले विश्वव्यापी रूपमा बढिरहेको जलवायु परिवर्तनको गम्भीर संकटतर्फ पनि औंल्याएको छ। हिमाल प्रेस र खबरहबका वातावरणीय स्तम्भहरूमा उल्लेख भएअनुसार, तीव्र गतिको तापमान वृद्धिका कारण काराकोरम र हिमालय क्षेत्रका हिउँ तथा हिमनदीहरू तीव्र रूपमा पग्लिरहेका छन्।
जसका कारण पहिले सुरक्षित मानिएका आरोहण मार्गहरूमा अहिले अचानक हिमपहिरो र चट्टान खस्ने घटनाहरू डरलाग्दो गरी बढ्दै गएका छन्। हिमालहरू पग्लिँदै र कमजोर बन्दै जाँदा आगामी दिनमा पर्वतारोहण अझ बढी अनिश्चित र घातक बन्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन्।
निष्कर्ष
निर्मल पुर्जा ‘निम्सदाइ’ भौतिक रूपमा हामीमाझ नरहे पनि उनले स्थापित गरेको साहस, संकल्प र देशप्रतिको निष्ठा नेपाली पर्वतारोहणको इतिहासमा सधैँ स्वर्णिम अक्षरले लेखिनेछ। उनी हिमालका हिउँका कणहरूमा र नेपालीहरूका स्वाभिमानी छातीमा सधैँ जीवित रहनेछन्। साहसी निम्सदाइ र ब्रोड पिकमा ज्यान गुमाएका सबै आरोहीहरू प्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली!