गणेश नेपालीको घटनापछि प्रश्न : जलनका बिरामीलाई हिँडाएर लैजानु कति उचित ?

राहदानी विभाग अगाडि आत्मदाह प्रयास गरेका मुगुका २५ वर्षीय गणेश नेपालीको उपचारका क्रममा भएको निधनले नेपालमा गम्भीर जलन भएका बिरामीको उद्धार, प्राथमिक उपचार र उपचार प्रणालीबारे नयाँ बहस सुरु गरेको छ। घटनास्थलबाट उनलाई हिँडाएर अस्पतालतर्फ लगिएको भिडियो सार्वजनिक भएपछि गम्भीर जलनका बिरामीलाई कुन अवस्थामा कसरी उद्धार गर्नुपर्छ भन्ने विषयमा चिकित्सकहरूले स्पष्ट धारणा दिएका छन्।

बर्न विशेषज्ञहरूका अनुसार शरीरको ठूलो भाग, विशेषगरी अनुहार, मुख वा छातीमा जलन भएका बिरामीमा छालाको क्षतिसँगै श्वासप्रश्वास प्रणालीमा पनि गम्भीर असर पर्न सक्छ। यस्तो अवस्थामा बिरामीलाई सामान्य तरिकाले हिँडाएर वा पर्याप्त सावधानीबिना सार्दा थप जोखिम निम्तिन सक्ने भएकाले श्वासमार्ग, रक्तसञ्चार र शरीरको समग्र अवस्थालाई सुरक्षित राख्दै प्रशिक्षित स्वास्थ्यकर्मीको निगरानीमा अस्पताल पुर्‍याउनु उपयुक्त हुन्छ। उनीहरूले गम्भीर जलनका बिरामीको उपचारमा घटनापछिका पहिलो केही घण्टा अत्यन्त महत्वपूर्ण हुने र समयमै सही उपचार उपलब्ध गराउन सके मृत्युको जोखिम घटाउन सकिने बताएका छन्।

समाचारमा ग्लोबल हेल्थ मिडिया प्रोजेक्टले सिफारिस गरेका जलनका प्राथमिक उपचारका उपायहरू पनि समेटिएका छन्। जलन भएको भागलाई कम्तीमा २० मिनेटसम्म चिसो बग्ने पानीले पखाल्ने, जलिएको भागबाट गहना वा कसिलो कपडा हटाउने, सफा प्लास्टिक वा सफा कपडाले छोप्ने तथा बरफ, तेल, घिउ वा अन्य घरेलु पदार्थ प्रयोग नगर्न सुझाव दिइएको छ। साथै अनुहार, हात, जोर्नी, जननाङ्ग, ठूलो क्षेत्र वा गहिरो जलन, धुवाँ सास फेरेको अवस्था तथा रसायन वा विद्युत्बाट भएको जलनमा तत्काल विशेषज्ञ उपचार आवश्यक पर्ने उल्लेख गरिएको छ।

नेपालमा जलन उपचारका लागि बर्न युनिट, आईसीयू र विशेषज्ञ सेवा विस्तार हुँदै गए पनि गम्भीर प्रकृतिका बिरामीको उद्धार, प्राथमिक उपचार र समयमै विशेषज्ञ अस्पतालमा स्थानान्तरण अझै चुनौतीपूर्ण रहेको चिकित्सकहरूको भनाइ छ। गणेश नेपालीको घटनाले अस्पतालभित्रको उपचारसँगै घटनास्थलमै हुने सही उद्धार र प्रारम्भिक उपचारले पनि बिरामीको उपचारको सफलतामा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विषयलाई पुनः उजागर गरेको छ।